tutbenidüşmeden

Kütüphaneler ve düşünce özgürlüğü konulu IFLA bildirisi

Bu bildiri IFLA/FAIFE tarafından hazırlandı ve 25 MART 1999 da Hollanda'nın Haag kentinde IFLA Yönetim Kurulu tarafından kabul edildi.

IFLA (Uluslararası Kütüphaneler Birliği), Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Bildirisinde belirtildiği biçimiyle düşünce özgürlüğünü destekler, savunur ve onu geliştirmek için çalışır.

IFLA insanların haber alma, düşünce üretme ve görüşlerini açıklama özgürlüklerinin, onların temel hakları olduğunu kabul eder.

IFLA bilme hakkı ve ifade özgürlüğünün aynı ilkenin iki cephesi olduğuna inanır. Bilme hakkı, düşünce ve inanç özgürlüğünün bir gereği, düşünce ve ifade özgürlüğü ise özgürce haber alabilme hakkının vazgeçilmez şartıdır.

IFLA düşünce özgürlüğüne saygının, kütüphanecilik ve iletişim mesleklerinde merkezi bir konumu olduğunu savlar.

IFLA bu nedenle kütüphaneler ve kütüphane görevlilerini düşünce özgürlüğü, ifade özgürlüğü, engelsiz haberleşme özgürlüğü ilkelerinde ısrarcı olmaya ve kütüphane kullanıcılarının mahremiyetine saygılı olmaya davet eder.

IFLA üyelerini görevleri sırasında bu ilkeleri hayata geçirmeye davet eder. Bu bağlamda;

• Kütüphaneler bilgi, düşünce ve yaratıcılığa geçit verirler. Bilgi, düşünce ve kültüre giriş kapısı görevini üstlenirler.
• Kütüphaneler bıreyler ve gruplara yaşamboyu öğrenim, bağımsız karar alma ve kültürel gelişim için temel destek sağlar.
• Kütüphaneler, düşünce özgürlüğünün korunması ve geliştirilmesine katkıda bulunurlar ve de temel demokratik değerler ile yurttaşlık haklarının savunucusudurlar.
• Kütüphaneler haber alma ve görüşleri açıklama hakkını kolaylaştırıp, garanti altına alma sorumluluğunu üstlenir. Bu yüzden kütüphaneler, toplumun çok sesliliğini yansıtan geniş bir yelpazede, sunulan ürünleri almalı ve kullanıcıya ulaştırmalıdır.
• Kütüphaneler, seçilen ürünlerin ve verilen hizmetin politik, ahlaki ve dini değerlendirmeler değil, fakat mesleki değerlendirmeler sonucu sağlanmasını güvence altına alır.
• Kütüphaneler, olası sansüre göğüs gererek gerekli ürünleri özgürce satın alır, düzenler ve hizmete sunar.
• Kütüphaneler var olan hizmet, ürün ve olanakları hiç bir ayırım gözetmeden kullanıcıya sunar. Irk, inanç, cinsiyet, yaş ve benzeri hiç bir ayırımcılığa izin vermez.
• Kütüphane kullanıcısının mahremiyeti kesinlikle korunur. Kütüphaneciler ve diğer kütüphane görevlileri kullanıcının kimliğini ve yararlandığı ürünleri, üçüncü kişilere kesinlikle bildirmezler.
• Kamu kuruluşları tarafından finanse edilen, kamuya açık kütüphaneler de düşünce özgürlüğü kurallarına uymakla yükümlüdürler.
• Bu türden kütüphanelerdeki görevliler de tüm bu kurallara uymakla yükümlüdürler.
• Kütüphaneciler ve diğer kütüphane görevlileri, hem işverene hem de kullanıcıya karşı sorumludurlar. Bu sorumlulukların çatışması durumunda, kullanıcıya karşı olan sorumluluk önceliklidir.

Sümerli Ludingirra

ibrahim Zengül

Geçmişe dönük bilimkurgu olarak adlandırılan bu kitap insanı tarihin derinliklerinde bir yolculuğa çıkarıyor. 23 tablete yazılmış bu eser Sümerliler döneminde bir şair, yazar ve öğretmen olan Ludingirra’nın hayatını anlatır. Aslında yaşamını anlatırken bize o dönem hakkında çok sayıda bilgiler verir.

Sümerlilerin Akad himayesi altına girmesi ile kendi milletinin kültürel olarak yok olmasına göz yumamayan Ludingirra yaşam öyküsünü anlatıp kendinden sonra gelecekleri bilgilendirmek istemiştir. Arkalarında bıraktıkları binlerce belge sayesinde onları halen tanıyoruz.

Bu amaçlarla eserini yazan Ludingirra (eserinin bitip bitmediği kesin değildir) Sümer devletinin her konuda çevre uygarlıklara göre ne kadar gelişmiş bir yapıda olduğunu gözler önüne sermiş. Doğup büyüdüğü şehir olan Nippur’dan, tapınaklarından, yollarından, akarsularından, ailesinden, acılarından, öğretmenlik ve öğrencilik yıllarından, ulusunun destanlarından, bayramlarından, şiirlerinden, masallarından, atasözlerinden, şarkılarından, savaşlarından bahsetmiştir. Adalet, temizlik, saygı ve sevgi gibi kavramların o döneme göre çağının ilerisinde olduğunu söylemek abartı olmaz. Gerçekten de şimdi bile insanı şaşırtan derece olduğunu söyleyebiliriz. Örnek verecek olursak evlerine girerken mutlaka ayaklarını yıkamaları, Ludingirra’nın bir insan öldürülünce çok şaşırması, anneye duyulan sevgi, kız babasının başlık parası istemesi ilkel görmeleri vb. (bunun yanında kölelik sisteminin görülmesi biraz çelişkili) Aslında bunlar çok normal gelebilir ama bundan 4000 yıl öncesinde olanlar bunlar. Ulusunun öykülerini yazarken gerek eski krallarının gerekse Tanrılarının hakkındaki yazılan veya daha çok duyulan hikayelere ve inanışlarda mantığın el vermediği şeyleri eleştirebilmiş. O dönemde görülen düşünce özgürlüğünün ne denli gelişmiş bir yapıda olduğu da gözden kaçmamaktadır.

Ludingirra’nın öğretmenlik yıllarında Akad dilini Sümerli çocuklara öğretmek zorunda idi. Bu onun için oldukça zor olmuştur. Kendi dilini yok etmeye yönelik bir politika olduğunu bildiği için bu. Babası Nanna ise Akadca bildiği halde evde konuşmaz ve konuşturmaz bu dili.

Ludingirra’nın yaşadığı yer aslında onun bu yapıtı oluşturmasında önemli rol oynar. Ludingirra okumayı sevdiğini ve bunları anlatmaktan zevk duyduğunu dile getirir. Bilginlerin ve okumuşların bir arada bulunduğu bir mahallede otururlar. Babası Nanna her türlü sözleşmeleri hazırlayıp yazma işini yapar. Ve bunları saklar. Bunlar son derece önemlidir. Örneğin yazılı hukuk kuralları olan bu devlette her şey yazılı bir belge ile kanıtlanırsa geçerli imiş.

Yazdıkların saklama bir geleneğe dönüşmüştür. Özellikle işgal altında iken. Çünkü her savaş çıktığında düşman ilk önce saraylarda ve tapınaklarda bulunan tabletleri kırarmış. Amaçladıkları ise işgal altındaki halkın geçmişlerini unutup benliklerini yitirmeleriymiş. Ve bunu önlemek içindir belki de Sümerliler belgelerinin kopyalarını kentlerdeki başka kitaplıklara göndermişler.

Aslında Ludingirra amacına ulaşmıştır. Kendinden sonraki gençlere daha sonra da gelecek kuşaklara bu durumu anlatmak, kendilerini anlatmak istemiştir. Ve başarmıştır da. Annesine yazdığı şiir bile ölümünden sonraki 500 boyunca kopyalanarak farklı devletlerde ders konusu olarak okutulmuştur. Ve biz şimdi böyle bir medeniyeti daha yakından tanıyoruz.

Meslektaşı Kubaba Ludingirra ile sohbeti içinde söylediği bu tümceler onları ve Sümer Uygarlığını daha yakından tanımak için iyi bir olanak teşkil eder; ‘’Bilirsin bizim için en değerli olan bilgi. Onu bulduğumuzda mutluluğumuza son yoktur’’ .

Tarih Sumerle Başlar

Sumerli Ludingirra'nın Yaşamöyküsü

1. arşivciliğin yeni adı oldugu idda edilen bölüm.

   #1571585

   !?

2. turkiye genelinde arsivcilik kutuphanecilik vb bolumlerin birlestirilmesiyle olusturulmus yeni bolum, bir standardizasyon calismasi belki de.

   #1572787

   !?

4. 3149843

   !?

5. okuluna göre içeriği de değişen bölüm. öyle ki hacettepedeki kütüphanecilik ve arşivcilikken başkent üniversitesininki daha bir farklı bir şeydir.

   #3284276

   !

8. 1954-1955 eğitim-öğretim yılından itibaren lisans ve lisansüstü eğitimi veren kütüphanecilik bölümünün şubat 2002'den itibaren kullanılmaya başlayan yeni adı..

   #4733791

   !?

9. kütüphaneciligin yeni halidir ancak sanildigi gibi dandik bir bolum degildir. bilgi ve belge yonetimi hayatin her alaninda gittikce onemi artan bir mesele haline gelmektedir. bilgiye mumkun olan en kolay/hizli/ucuz sekilde ulasmak ve bilgiyi en kolay sekilde kullanabilmek ozellikle kurumsal yapilar icin cok onemli. ote yandan artik her kurum kendi calisma alanina ve amacina uygun bir veri tabani kullaniyor. dolayisiyla eskiden bilgiyi tasnif etmek ve kolay kullanilir hale getirmek kutuphanecilik ile saglanabilirken, bugun devasa bir sektor haline gelen bu alani baska sekilde isimlendirme zorunlulugu dogmustur.

   #6132988

   !?

10. sıradan bir günde toplam 342.456 belge içerisinden en az 3-5 kere döküman aranmasını gerektiren bir işle uğraşan herkesin şükran duyduğu bir meslek grubudur. sayelerinde belgelerine yarım gün gibi kısa bir sürede ulaşaran çalışanların kendi işlerini yapmak için kos koca yarım günleri kalmaktadır. kendilerini hürmetle anıyoruz....

    #6133059

    !?

11. saçma sapan olduğu düşünülen hep son tercihlerde yer alan kazanıldığında ahh bee dedirten okulun 2. günü olaylarla karşılandıgın istanbul edebiyat fakultesi içinde bulunan içeriye girerken baska üniversiteden getirdiğim arkadaşa kimlik sormayıp bana soran birden fazla bekçisi ,içinde tahminen tem in bulunduğu yemek hanesinde her daim propoganda yapılan sınavlarında direk hocanın notlarını birebir aynı geçirsemde 60 aldığım ,kopyanın iliklerine kadar işlendiği 5. kata çıkmak için143 merdiven cıktığım cıkınca sukut-u hayale ugradıgım bu dönem henüz kapısından girmediğim kayıtlarda salak kızların kuyruğa girip ondekılerin sırasını alıp daha sonra sıraya gırsene dediği kendini dünyadaki tek kız oldğunu düşünen ve onun için seni tanısa bile tanımamazlıktan gelen, hülya hoca gibi bir zalimin eline düşürten ,eve bütünderslerinden kaldırtan staj gerektiren ve bunun için okul okul aratan, sabahları tramvayda tek ayak üzerinde gitmek zorunda kaldığın henüz akıbetının ne olacağı bellı olmayan (yaslı hocalar) hoacalarıyla benı hayatımdan bıktıran benliğimi kaybedip ne yaptığımı bilmeden çay-sigara kombinasyonuna başvurup güzel bir manita hayal ettiren istanbul üni. edebiyat fakültesinde bulunan bölümmmm

    #7032009

    !?

12. ezik birşey
    -ne okuyorsun?
    - bilgi ve belge yönetimi.
    - mezun olunca ne olcak?
    -yönetici olacağım.
    -ne yöneticisi?
    -bilgi ve belge
    -...

    #7186230

    !?

13. herkesin kaç yıllık diye sorduğu bölüm. sonraki soru: ne işe yarıyor?

Başını ABD’nin çektiği koalisyon güçlerinin Irak’ı işgalinin ilk günlerinde Bağdat müzesinin yağmalandığı günde ABD savunma bakanı Rumsfeld; ‘’Irak halkının özgürleştiğini’’ söylüyordu. Aynı günde müzede çalışanlarından bir hanımın televizyonda söyledikleri ibret vericiydi. ‘’yüz yıl sonra çocukların öldürüldüğü unutulabilir ama ırak halkının kendi tarihini yağmalayan bir halk durumuna düşürülmesi unutulmayacaktır’’.

Kuşkusuz dünyada barış hakim olmadığı sürece kitapların, kütüphanelerin, müzelerin yakılıp yağmalanması son bulmayacaktır.

İnsanoğlunun taşa, kile, papirüse, deriye, parşömene, kağıda ve disklere yazma macerası biraz da insanın insan olma mücadelesidir. Bilgisinin, birikiminin kalıcılığını sağlamak için hep bir yol buldu. Bugünün siber tekniğine ulaşmada Antikçağ güçlü kütüphanelerinin önemli rolü vardır. M.Ö 47 yılında, Sezar’ın Mısır savaşı döneminde İskenderiye kütüphanesinde yedi yüz bin cilt kitabın bulunduğu söylenir.

Yine Büyük İskender’in yastığının altında iki şeyin durduğu söylenir; bir kılıç diğeri de Aristoteles tarafından gözden geçirilen Homeros’un İlyada’sı…

Antikçağın müze ve kütüphaneleri insanların belleğinde o kadar parlak bir iz bırakıyorlardı ki sürekliliği sayesinde orta çağ karanlığının içinden yeniden doğuşu Rönesans’a damgasını vurabilmişti. Bu süreklilik ilk çağdan modern zamanlara uzanan köprünün ilk kemerlerinden birisini oluşturduğunu söyleyebiliriz.

Bağdat müzesinin yağmalanmasına sebep olanlar uygarlık taşıyıcısı olduklarını söyleseler de uygarlık insanlığın ortak emeğinin bir ürünüdür.